Najpewniej \u017caden autor nie dostarczy\u0142 \u015bwiatu tylu trafnych cytat\u00f3w, co TerryPratchett przed swoim odej\u015bciem. W ko\u0144cu \u015amier\u0107 by\u0142 sta\u0142ym go\u015bciem w jego serii o \u015awiecie Dysku, zjawiaj\u0105c si\u0119 w ka\u017cdej ksi\u0105\u017cce po dusze zmar\u0142ych i znajduj\u0105c si\u0119 czasami w centrum zainteresowania. W fantastycznym uniwersum Pratchetta \u015amier\u0107 nie by\u0142 przera\u017caj\u0105c\u0105 ani okrutn\u0105 postaci\u0105 \u2013 po prostu wykonywa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119, obserwuj\u0105c przy tym ludzko\u015b\u0107 z bezstronn\u0105 konsternacj\u0105 i odrobin\u0105 ukradkowej tkliwo\u015bci; by\u0142 zdystansowany, beznami\u0119tny i mia\u0142 s\u0142abo\u015b\u0107 do kot\u00f3w. Reprezentowa\u0142 schy\u0142ek \u017cycia, a zarazem by\u0142 jego \u017cyw\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Za ka\u017cdym razem, gdy w powie\u015bci Pratchetta pojawia\u0142 si\u0119 \u015amier\u0107, pisarz zdawa\u0142 si\u0119 m\u00f3wi\u0107: \u201eWszystko w porz\u0105dku, nie musisz si\u0119 ba\u0107 \u2013 wszyscy jeste\u015bmy tylko lud\u017ami, nawet \u015amier\u0107.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bycie cz\u0142owiekiem nale\u017ca\u0142o do najwi\u0119kszych troskPratchetta. Czy ktokolwiek inny potrafi\u0142 pisa\u0107 z tak k\u0105\u015bliwym poczuciem humoru, tak rechotliwym absurdem, r\u00f3wnocze\u015bnie wype\u0142niaj\u0105c ka\u017cd\u0105 stron\u0119 ciep\u0142ym, wielkodusznym cz\u0142owiecze\u0144stwem, nigdy niepozostawiaj\u0105cym w umy\u015ble czytelnika w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce on, autor i wszyscy inni wsp\u00f3lnie uczestnicz\u0105 w podr\u00f3\u017cy zwanej \u017cyciem? Bycie cz\u0142owiekiem to bycie wielkim skomplikowanym chaosem, a Pratchett obra\u0142 sobie za cel, by\u015bmy wszyscy si\u0119 z tym pogodzili, \u015bmiali si\u0119 z tego i pokochali to.<\/p>\n
\u015awiat Dysku, jego najwi\u0119ksze dzie\u0142o, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 jakoparodia stylu pisania w gatunku fantasy.Pierwsza powie\u015b\u0107 o \u015awiecie Dysku, Kolor Magii, wykaza\u0142a rado\u015bnie lekcewa\u017c\u0105ce podej\u015bcie do opowie\u015bci o smokach, barbarzy\u0144cach i \u015bwi\u0105tyniach Lovecraftian.Jednak z czasem ta saga sta\u0142a si\u0119 czym\u015b znacznie wi\u0119cej. Pratchett zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce jego chaotycznie komiczny \u015bwiat fantasy, niesiony przez kosmos przez cztery s\u0142onie stoj\u0105ce na grzbiecie \u017c\u00f3\u0142wia, mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko do natrz\u0105sania si\u0119 z gatunku, ale jako ca\u0142e uniwersum. \u00a0<\/p>\n
W ten spos\u00f3b \u015awiat Dysku rozrasta\u0142 si\u0119, ewoluowa\u0142 i przekszta\u0142ca\u0142 w co\u015b rozleg\u0142ego, z\u0142o\u017conego i dziwnie znajomego. Wed\u0142ug sugestii zawartych w samych ksi\u0105\u017ckach, nasz w\u0142asny \u015bwiat zawsze s\u0105czy\u0142 si\u0119 przez porowate granice pomi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105, a fantazj\u0105. To dlatego \u015awiat Dysku nie zajmowa\u0142 si\u0119 tradycyjnymi eskapadami magii i miecza, ale k\u0142opotliwymi niejasno\u015bciami i bolesnymi zmaganiami naszego w\u0142asnego wszech\u015bwiata, przeszczepionymi do kr\u00f3lestwa czarodziej\u00f3w i trolli. W \u015awiecie Dysku Pratchettowskie postacie boryka\u0142y si\u0119 z religi\u0105, polityk\u0105, rasizmem, feminizmem, post\u0119pem technologicznymi teori\u0105 ekonomii. Mieszka\u0144cy \u015awiata Dysku poradzili sobie z naporem rock\u2018n\u2019rolla, film\u00f3w, komunikacji masowej, pieni\u0105dza fiducjarnegoi wolnej prasy. Pratchettowi uda\u0142o si\u0119 zapewni\u0107 ucieczk\u0119 od znoju prawdziwego \u015bwiata, b\u0119d\u0105c\u0105 zarazem komentarzem do prawdziwego \u015bwiata.<\/span><\/p>\n Jego bohaterowie byli bohaterami rzeczywistego \u015bwiata. Outsiderzy, niedorajdy, dziwacy i marzyciele grali pierwsze skrzypce w jego historiach; ludzie, kt\u00f3rych perspektywy \u017cyciowe zmusi\u0142y do \u017cycia pod k\u0105tem 45 stopni w stosunku do reszty \u015bwiata; ludzie, kt\u00f3rzy nie mogli si\u0119 powstrzyma\u0107 przed pr\u00f3bami nadania sensu rzeczom, kt\u00f3re by\u0142y go pozbawione; kt\u00f3rzy popadali w tarapaty przez swoje dziwactwa i tak samo si\u0119 z nich wydostawali; kt\u00f3rzy mogli zmieni\u0107 \u015bwiat, a nawet go ocali\u0107, lecz nigdy nie mogliby nim rz\u0105dzi\u0107, bo nie przystosowaliby si\u0119 do niego. I w tych bohaterach my \u2013 jego czytelnicy \u2013 dostrzegali\u015bmy siebie.\u00a0<\/p>\n Rincewind, nieudolny mag, kt\u00f3ry jest pewien, \u017ce musi istnie\u0107 lepszy spos\u00f3b na poruszanie wszech\u015bwiatem, ni\u017c magia. Babcia Weatherwax, sroga czarownica, kt\u00f3ra gardzi tymi, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w moce nadprzyrodzonebez wyra\u017anej przyczyny, nawet je\u015blizdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 racj\u0119. Sam Vimes, wiecznie gderaj\u0105cy dow\u00f3dca Stra\u017cy,wysoce podejrzliwy wobec wszystkich autorytet\u00f3w, nawet w\u0142asnego. Moist von Lipwig, by\u0142y przest\u0119pca wyznaczony do poprawy us\u0142ug rz\u0105dowych. Tiffany Obola\u0142a, m\u0142oda dziewczyna, kt\u00f3ra uczy si\u0119 czarowa\u0107 i ratuje ch\u0142opc\u00f3w. I Susan, wnuczka \u015amierci, nie\u017cyczliwabohaterka, kt\u00f3ra postrzega fantastyczne sytuacje, w jakich si\u0119 znajduje, jako kompletnie absurdalne.\u00a0<\/p>\n Oczywi\u015bcie jest te\u017c wielu innych. Eleganccy zab\u00f3jcy, przebiegli biznesmeni, durni wojownicy, roztrzepani czarodzieje, sadystyczne elfy, sarkastyczne psy, zombie milicjanci, monarchowie z demencj\u0105 i inni, maszeruj\u0105cy przez karty powie\u015bci niczym armia pi\u0119knie zaaran\u017cowanego ob\u0142\u0119du.<\/p>\n Naturalnie nic by z tego nie by\u0142o, gdyby \u015bwiat kr\u0119c\u0105cy si\u0119 na grzbietach tych s\u0142oni nie by\u0142 w r\u0119kach mistrza s\u0142owa. Niewielu pisarzy mo\u017ce tak zr\u0119cznie sple\u015b\u0107 montypythonowsk\u0105 komedi\u0119, \u017cyw\u0105 satyr\u0119 i s\u0119dziwe kalambury ze szczerymi emocjami i prawdziwie dramatycznym napi\u0119ciem \u2013 niewielu nawet pr\u00f3bowa\u0142o. AleTerryPratchett mia\u0142 zdumiewaj\u0105c\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynieniahistoriiniem\u0105drymi i prawdziwymi zarazem. Patrycjusz Ankh-Morpork nazywa si\u0119 Vetinari \u2013 od jednorazowego kalambura, a mimo to trwale zapisa\u0142 si\u0119 wanna\u0142ach fantasy. Pratchett nigdy nie pozwoli\u0142 sobie na my\u015bl, \u017ce \u017cart deprecjonuje wag\u0119 s\u0142\u00f3w.<\/p>\n A by\u0142 dla nas wa\u017cny. Nie musia\u0142emwidzie\u0107 reakcji na jego odej\u015bcie by wiedzie\u0107, \u017ce nie jestem osamotniony w poczuciu, \u017ce TerryPratchett zmieni\u0142 moje \u017cycie. Z pewno\u015bci\u0105 jako pisarz: czary jakie odprawia\u0142 nad s\u0142owami, jego ostre jak brzytwa i bogate poczucie humoru, jego \u015bwiat\u0142o, precyzyjny rys, to wszystko zainspirowa\u0142o mnie tw\u00f3rczo i pchn\u0119\u0142o, bym d\u0105\u017cy\u0142 do tego wysublimowanego poziomu ekspresji. Pratchett niechybnie nap\u0119dza wszystko, co pisz\u0119; wszystko, co tworz\u0119, niesie ze sob\u0105 jego ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 i nie mog\u0119 w \u017caden spos\u00f3b pokaza\u0107,jak jestem mu za to wdzi\u0119czny.<\/p>\n Co wi\u0119cej: zmieni\u0142 mnie \u2013 i miliony innych \u2013 jako ludzi. By\u0142 naszym towarzyszem, gdy czuli\u015bmy si\u0119 najbardziej osamotnieni, pociech\u0105 w trudnej sytuacji, \u017ar\u00f3d\u0142em m\u0105dro\u015bci i \u015bmiechu w momentach, gdy desperacko potrzebowali\u015bmy ich obu. Jego postacie by\u0142y przyjaci\u00f3\u0142mi, jego ob\u0142\u0119dny \u015awiat Dysku kierunkiem, w kt\u00f3rym zmierzali\u015bmy zawsze, gdy potrzebowali\u015bmy przypomnienia, \u017ce nasz \u015bwiat jest g\u0142upi, \u015bmieszny, frustruj\u0105cy\u2026 ale r\u00f3wnie\u017c od czasu do czasu wspania\u0142y \u2013 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry stworzy\u0142 TerryPratchett musi tak by\u0107. W smutnym, cz\u0119sto trudnym do zniesienia pochodzie \u017cycia populacja \u015awiata Dysku przetrwa\u0142a i odnalaz\u0142a rado\u015b\u0107, a my wiedzieli\u015bmy, \u017ce mo\u017cemy zrobi\u0107 to samo.<\/p>\n Oczywi\u015bcie znali\u015bmy go dzi\u0119ki jego ksi\u0105\u017ckom, jego wymys\u0142om. I cho\u0107 sprawia\u0142y, \u017ce czuli\u015bmy si\u0119 mu bliscy, niewielu z nas zna\u0142o go jako cz\u0142owieka. Wiedzieli\u015bmy z pewno\u015bci\u0105 na tyle, by stwierdzi\u0107, \u017ce by\u0142 kim\u015b wielkim. Czy poprzez fikcj\u0119, czy w rzeczywisto\u015bci, stawa\u0142 w obronie swoich przekona\u0144, nie k\u0142ania\u0142 si\u0119 w pas przed okrucie\u0144stwem i wykorzysta\u0142 szans\u0119, by jego talenty na co\u015b si\u0119 przyda\u0142y: powiedzia\u0142 nam prawd\u0119. Jego ostatnie lata by\u0142y naznaczone chorob\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a z rodzaju najgorszych dla artysty i pot\u0119\u017cnego umys\u0142u: chorob\u0105, kt\u00f3ra przypuszcza\u0142a ataki na jego m\u00f3zg i kaleczy\u0142a jego my\u015bli. Stawia\u0142 jej czo\u0142a z ch\u0142odn\u0105 pragmatyczno\u015bci\u0105, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z wagi sytuacji, nie przesta\u0142 jednak kocha\u0107 \u017cycia, nawet gdy przygotowywa\u0142 si\u0119 do jego zwie\u0144czenia. Nawet w tak przera\u017caj\u0105cych okoliczno\u015bciach wykorzysta\u0142 sytuacj\u0119, by wypowiedzie\u0107 si\u0119 i pozwoli\u0107 pozna\u0107 swoje przekonania oraz wyja\u015bni\u0107 \u015bwiatu, \u017ce nigdy nie porzuci prawa do w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, w\u0142asnej godno\u015bci \u2013 i \u017ce nikt nie powinien tego robi\u0107. \u00a0W najczarniejszych godzinach walczy\u0142 dla siebie i dla innych: pozosta\u0142, jak zawsze, po stronie ludzi \u2013 tych niezr\u0119cznych niechlujnych istot, na kt\u00f3rych studiowaniu, badaniu, wyszydzaniu i kochaniu sp\u0119dzi\u0142 swoje \u017cycie.\u00a0<\/p>\n Zmieni\u0142 \u015bwiat i zrobi\u0142 to dzi\u0119ki \u017cartom, mi\u0142o\u015bci i m\u0105dro\u015bci. By\u0142 najwspanialsz\u0105 postaci\u0105 \u015awiata Dysku. Dzi\u0119kujemy, \u017ce by\u0142e\u015b, Terry.<\/p>\n T\u0142um. Marta Sza\u0142 Sza\u0142a\u015bna<\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Najpewniej \u017caden autor nie dostarczy\u0142 \u015bwiatu tylu trafnych cytat\u00f3w, co TerryPratchett przed swoim odej\u015bciem. W ko\u0144cu \u015amier\u0107 by\u0142 sta\u0142ym go\u015bciem w jego serii o \u015awiecie Dysku, zjawiaj\u0105c si\u0119 w ka\u017cdej ksi\u0105\u017cce po dusze zmar\u0142ych i znajduj\u0105c si\u0119 czasami w centrum zainteresowania. W fantastycznym uniwersum Pratchetta \u015amier\u0107 nie by\u0142 przera\u017caj\u0105c\u0105 ani okrutn\u0105 postaci\u0105 \u2013 po prostu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":260,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/terrypratchett.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}