Pratchett uczynił bohaterami outsiderów, dziwaków i marzycieli – nas wszystkich

Najpewniej żaden autor nie dostarczył światu tylu trafnych cytatów, co TerryPratchett przed swoim odejściem. W końcu Śmierć był stałym gościem w jego serii o Świecie Dysku, zjawiając się w każdej książce po dusze zmarłych i znajdując się czasami w centrum zainteresowania. W fantastycznym uniwersum Pratchetta Śmierć nie był przerażającą ani okrutną postacią – po prostu wykonywał swoją pracę, obserwując przy tym ludzkość z bezstronną konsternacją i odrobiną ukradkowej tkliwości; był zdystansowany, beznamiętny i miał słabość do kotów. Reprezentował schyłek życia, a zarazem był jego żywą częścią. Za każdym razem, gdy w powieści Pratchetta pojawiał się Śmierć, pisarz zdawał się mówić: „Wszystko w porządku, nie musisz się bać – wszyscy jesteśmy tylko ludźmi, nawet Śmierć.”

 

Bycie człowiekiem należało do największych troskPratchetta. Czy ktokolwiek inny potrafił pisać z tak kąśliwym poczuciem humoru, tak rechotliwym absurdem, równocześnie wypełniając każdą stronę ciepłym, wielkodusznym człowieczeństwem, nigdy niepozostawiającym w umyśle czytelnika wątpliwości, że on, autor i wszyscy inni wspólnie uczestniczą w podróży zwanej życiem? Bycie człowiekiem to bycie wielkim skomplikowanym chaosem, a Pratchett obrał sobie za cel, byśmy wszyscy się z tym pogodzili, śmiali się z tego i pokochali to.

Świat Dysku, jego największe dzieło, rozpoczął się jakoparodia stylu pisania w gatunku fantasy.Pierwsza powieść o Świecie Dysku, Kolor Magii, wykazała radośnie lekceważące podejście do opowieści o smokach, barbarzyńcach i świątyniach Lovecraftian.Jednak z czasem ta saga stała się czymś znacznie więcej. Pratchett zdał sobie sprawę, że jego chaotycznie komiczny świat fantasy, niesiony przez kosmos przez cztery słonie stojące na grzbiecie żółwia, może służyć nie tylko do natrząsania się z gatunku, ale jako całe uniwersum.  

W ten sposób Świat Dysku rozrastał się, ewoluował i przekształcał w coś rozległego, złożonego i dziwnie znajomego. Według sugestii zawartych w samych książkach, nasz własny świat zawsze sączył się przez porowate granice pomiędzy rzeczywistością, a fantazją. To dlatego Świat Dysku nie zajmował się tradycyjnymi eskapadami magii i miecza, ale kłopotliwymi niejasnościami i bolesnymi zmaganiami naszego własnego wszechświata, przeszczepionymi do królestwa czarodziejów i trolli. W Świecie Dysku Pratchettowskie postacie borykały się z religią, polityką, rasizmem, feminizmem, postępem technologicznymi teorią ekonomii. Mieszkańcy Świata Dysku poradzili sobie z naporem rock‘n’rolla, filmów, komunikacji masowej, pieniądza fiducjarnegoi wolnej prasy. Pratchettowi udało się zapewnić ucieczkę od znoju prawdziwego świata, będącą zarazem komentarzem do prawdziwego świata.

Jego bohaterowie byli bohaterami rzeczywistego świata. Outsiderzy, niedorajdy, dziwacy i marzyciele grali pierwsze skrzypce w jego historiach; ludzie, których perspektywy życiowe zmusiły do życia pod kątem 45 stopni w stosunku do reszty świata; ludzie, którzy nie mogli się powstrzymać przed próbami nadania sensu rzeczom, które były go pozbawione; którzy popadali w tarapaty przez swoje dziwactwa i tak samo się z nich wydostawali; którzy mogli zmienić świat, a nawet go ocalić, lecz nigdy nie mogliby nim rządzić, bo nie przystosowaliby się do niego. I w tych bohaterach my – jego czytelnicy – dostrzegaliśmy siebie. 

Rincewind, nieudolny mag, który jest pewien, że musi istnieć lepszy sposób na poruszanie wszechświatem, niż magia. Babcia Weatherwax, sroga czarownica, która gardzi tymi, którzy wierzą w moce nadprzyrodzonebez wyraźnej przyczyny, nawet jeślizdają się mieć rację. Sam Vimes, wiecznie gderający dowódca Straży,wysoce podejrzliwy wobec wszystkich autorytetów, nawet własnego. Moist von Lipwig, były przestępca wyznaczony do poprawy usług rządowych. Tiffany Obolała, młoda dziewczyna, która uczy się czarować i ratuje chłopców. I Susan, wnuczka Śmierci, nieżyczliwabohaterka, która postrzega fantastyczne sytuacje, w jakich się znajduje, jako kompletnie absurdalne. 

Oczywiście jest też wielu innych. Eleganccy zabójcy, przebiegli biznesmeni, durni wojownicy, roztrzepani czarodzieje, sadystyczne elfy, sarkastyczne psy, zombie milicjanci, monarchowie z demencją i inni, maszerujący przez karty powieści niczym armia pięknie zaaranżowanego obłędu.

Naturalnie nic by z tego nie było, gdyby świat kręcący się na grzbietach tych słoni nie był w rękach mistrza słowa. Niewielu pisarzy może tak zręcznie spleść montypythonowską komedię, żywą satyrę i sędziwe kalambury ze szczerymi emocjami i prawdziwie dramatycznym napięciem – niewielu nawet próbowało. AleTerryPratchett miał zdumiewającą zdolność do czynieniahistoriiniemądrymi i prawdziwymi zarazem. Patrycjusz Ankh-Morpork nazywa się Vetinari – od jednorazowego kalambura, a mimo to trwale zapisał się wannałach fantasy. Pratchett nigdy nie pozwolił sobie na myśl, że żart deprecjonuje wagę słów.

A był dla nas ważny. Nie musiałemwidzieć reakcji na jego odejście by wiedzieć, że nie jestem osamotniony w poczuciu, że TerryPratchett zmienił moje życie. Z pewnością jako pisarz: czary jakie odprawiał nad słowami, jego ostre jak brzytwa i bogate poczucie humoru, jego światło, precyzyjny rys, to wszystko zainspirowało mnie twórczo i pchnęło, bym dążył do tego wysublimowanego poziomu ekspresji. Pratchett niechybnie napędza wszystko, co piszę; wszystko, co tworzę, niesie ze sobą jego małą część i nie mogę w żaden sposób pokazać,jak jestem mu za to wdzięczny.

Co więcej: zmienił mnie – i miliony innych – jako ludzi. Był naszym towarzyszem, gdy czuliśmy się najbardziej osamotnieni, pociechą w trudnej sytuacji, źródłem mądrości i śmiechu w momentach, gdy desperacko potrzebowaliśmy ich obu. Jego postacie były przyjaciółmi, jego obłędny Świat Dysku kierunkiem, w którym zmierzaliśmy zawsze, gdy potrzebowaliśmy przypomnienia, że nasz świat jest głupi, śmieszny, frustrujący… ale również od czasu do czasu wspaniały – w świecie, który stworzył TerryPratchett musi tak być. W smutnym, często trudnym do zniesienia pochodzie życia populacja Świata Dysku przetrwała i odnalazła radość, a my wiedzieliśmy, że możemy zrobić to samo.

Oczywiście znaliśmy go dzięki jego książkom, jego wymysłom. I choć sprawiały, że czuliśmy się mu bliscy, niewielu z nas znało go jako człowieka. Wiedzieliśmy z pewnością na tyle, by stwierdzić, że był kimś wielkim. Czy poprzez fikcję, czy w rzeczywistości, stawał w obronie swoich przekonań, nie kłaniał się w pas przed okrucieństwem i wykorzystał szansę, by jego talenty na coś się przydały: powiedział nam prawdę. Jego ostatnie lata były naznaczone chorobą, która była z rodzaju najgorszych dla artysty i potężnego umysłu: chorobą, która przypuszczała ataki na jego mózg i kaleczyła jego myśli. Stawiał jej czoła z chłodną pragmatycznością, zdając sobie sprawę z wagi sytuacji, nie przestał jednak kochać życia, nawet gdy przygotowywał się do jego zwieńczenia. Nawet w tak przerażających okolicznościach wykorzystał sytuację, by wypowiedzieć się i pozwolić poznać swoje przekonania oraz wyjaśnić światu, że nigdy nie porzuci prawa do własnej tożsamości, własnej godności – i że nikt nie powinien tego robić.  W najczarniejszych godzinach walczył dla siebie i dla innych: pozostał, jak zawsze, po stronie ludzi – tych niezręcznych niechlujnych istot, na których studiowaniu, badaniu, wyszydzaniu i kochaniu spędził swoje życie. 

Zmienił świat i zrobił to dzięki żartom, miłości i mądrości. Był najwspanialszą postacią Świata Dysku. Dziękujemy, że byłeś, Terry.

Tłum. Marta Szał Szałaśna

 

 

 

Marcin

Niech dzik będzie z wami ;)

65 thoughts to “Pratchett uczynił bohaterami outsiderów, dziwaków i marzycieli – nas wszystkich”

  1. Sweet blog! I found it while searching on Yahoo News.
    Do you have any suggestions on how to get listed
    in Yahoo News? I’ve been trying for a while but I never seem to get there!
    Cheers

  2. I’ve been surfing online more than 4 hours today, yet I
    never found any interesting article like yours. It is pretty
    worth enough for me. In my opinion, if all webmasters and bloggers made good content as you did, the net will be a lot more useful than ever before.

  3. Thanks on your marvelous posting! I actually enjoyed reading
    it, you may be a great author.I will make sure to bookmark your
    blog and will eventually come back down the road. I
    want to encourage continue your great work, have a
    nice evening!

  4. With havin so much content do you ever run into
    any problems of plagorism or copyright violation? My site
    has a lot of completely unique content I’ve either authored myself or outsourced but it looks like a lot of it is
    popping it up all over the web without my authorization. Do
    you know any ways to help stop content from being ripped off?
    I’d certainly appreciate it.

  5. Normally I don’t learn article on blogs, however I would like to say that this write-up
    very forced me to try and do so! Your writing
    taste has been amazed me. Thanks, very great post.

  6. Hi, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just wondering if
    you get a lot of spam responses? If so how do you protect
    against it, any plugin or anything you can recommend?
    I get so much lately it’s driving me mad so any support is very much appreciated.

  7. I’m no longer certain the place you are getting your
    info, but good topic. I needs to spend a while finding out more or working out more.
    Thanks for excellent info I was on the lookout for this info for my mission.

  8. Greetings! I’ve been reading your weblog for a while now and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Austin Tx!
    Just wanted to tell you keep up the good work!

  9. Hey just wanted to give you a quick heads up. The words in your article seem to be running off the screen in Safari.

    I’m not sure if this is a formatting issue or something to do with browser compatibility but I figured I’d post to
    let you know. The design look great though! Hope you get
    the problem fixed soon. Many thanks

  10. I was recommended this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about
    my difficulty. You are amazing! Thanks!

  11. Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for?
    you made blogging look easy. The overall look of your web site is magnificent, as well as the content!

  12. Hello, Neat post. There’s an issue together with your site in internet explorer,
    might test this? IE nonetheless is the market chief and a large element of folks will omit your fantastic writing because of this problem.

  13. Thanks for a marvelous posting! I quite enjoyed reading it, you will be
    a great author. I will remember to bookmark your blog and will often come back sometime soon. I want to encourage you
    to continue your great job, have a nice day!

  14. It’s actually a cool and useful piece of information. I am satisfied that you just
    shared this helpful info with us. Please stay
    us informed like this. Thanks for sharing.

  15. You have made some good points there. I looked on the internet for additional information about
    the issue and found most people will go along with your views on this
    web site.

  16. Your style is unique in comparison to other folks I have read stuff from.
    Thank you for posting when you’ve got the opportunity, Guess I’ll just bookmark this site.

  17. I needed to thank you for this great read!! I absolutely loved every
    little bit of it. I have you book marked to check out new stuff you post…

  18. Incredible! This blog looks exactly like my
    old one! It’s on a completely different topic but it
    has pretty much the same layout and design. Excellent
    choice of colors!

  19. Chúng tôi chuyên thi công mài sàn bê tông, thi công
    hàng trăm công trình tại Đà Nẵng, hiện nay nhu cầu sử dụng sàn bê tông đánh bóng
    cũng như là nhu cầu sử dụng dịch vụ mài đánh bóng ở Đà
    Nẵng là rất lớn do đó mà đã có các
    doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mài sàn bê tông được hình thành ở Đà
    Nẵng
    Với đội ngũ công nhân viên đông
    đảo, có kinh nghiệm lâu năm, đã qua trường lớp đào tạo chuyên sâu
    và sở hữu máy móc nhập khẩu nước ngoài, độ chắc chắn và thông số kỹ thuật tốt
    , giúp hoàn thành công việc đúng hẹn, giảm giá thành, chất lượng sản phẩm không hề thua kém
    Dịch vụ mài sàn bê tông ở tại Đà Nẵng của chúng tôi sẽ mang lại những kết quả tốt
    đẹp nhất cho công trình thi công

  20. AliExpress.com, internet üzerinden dilediğiniz ürün çeşidini
    7 gün 24 saat satın alma içindir. Site içerisinde yer alan 40 farklı
    kategoride ki ürünleri en ucuz fiyata satın alma garantisi sunan Aliexpress, güvenilir bir
    alışverişin kapılarını aramanızı sağlar.
    Sepetinize eklediğiniz Ürünleri daha hesaplı FİYATA buy almanıza olanak sağlayan AliExpress indirim kodu promosyon kodlarını sıraladık ettik.
    Yüzbinlerce üründe geçerli Aliexpress indirim kodu
    Ocak 2020 kuponlarına tek haritada sahip olabilirsiniz!
    Aliexpress Türkiye satış kodları kullanarak güvenli
    bir alışveriş işlemi için.

  21. PROFESYONEL KÖPEK EĞİTİMİ
    köpek eğitim merkezi konusunda profesyonel bir eğitim kadrosuna sahibiz.
    Genel olarak İstanbul Köpek Eğitimi bölgesinden talepler alsakta ülkenin tamamına hizmet sunabilecek alt yapıya
    ve ekibe sahibiz. Köpek Eğitim’i konusunda ayrıntılı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

    İstanbul Köpek Eğitimi
    istanbul köpek eğitimi tesisimiz Pet Okulu pek çok istanbulda
    yaşayan hayvan sever tarafından tercih ediliyor. Köpek eğitimleri, Köpek Pansiyonu gibi eğitimler veriyoruz ve verdiğimiz hizmetlerden aldığımız geri dönüşlerin tamamı olumlu olduğu için işimizde iyi olduğumuzu düşünüyoruz.
    Bizlerde en az sizler kadar köpek ve hayvan dostu insanlarız bundan dolayı bu meslek bize işten ziyade, eğlenceli vakitler sunuyor.

    Köpek eğitimlerimiz ile alakalı ayrıntılı bilgi almak için iletişime geçmenizi öneriyoruz.

  22. Emekli maaşı hesaplama yaparken prim ödeme
    miktarı çok önemli bir noktadır. Yüksek
    ve uzun süreli prim ödeyen kişiler diğer kişilere oranla daha fazla maaş aldığı bilinmektedir.
    Ocak ve Temmuz aylarında yaşanan enflasyon farkından dolayı maaşlar iki defa zam olmuştu.
    Emekli maaşlarının yatırılma noktasında ise emeklilerin istediği bankaya yatırıldığı bilgisini de verebiliriz.
    Şimdi emeklilerin nasıl bir hesaplama işlemleri sayesinde ne kadar para alacağını beraber öğrenelim.

    Emeklilik maaşı hesaplama Emeklilerin özellikle beklediği zam haberleri geldi.
    Artık maaşlar eskiye oranla zamlandı. Bunun sonucunda binlerce emekli hesap yapmalara başladı.
    2020 yılında maaşlarının ne olacağını ne ve ne kadar ücret alacaklarını hesaplamaya çalışan emeklilere
    bu yazımızda nasıl bir hesap işlemi yapabileceklerini açıklayacağız.

  23. Tuzla nakliye Taşınma sırasında evinizdeki her eşya için tek tek ilgilenecek olan tecrübeli
    ekip arkadaşlarımız sayesinde, sizler elinizi
    hiçbir işe sürmeden taşınma gerçekleştirebileceksiniz.

    Firmamız Tuzla nakliyat hizmetimiz sırasında montaj,
    elektrik, marangoz ekibimiz eşliğinde bulunduğunuz yerden istediğiniz yere
    eşyalarınızı taşımaktayız.

    tuzla nakliyat Ekibimizde ihtiyaç duyulabilecek her alandan usta mevcut olmasından dolayı her konuda sorunsuz bir taşınma işlemi gerçekleştirmiş oluruz.
    Şehirler arası nakliyat hizmetinde günübirlik sevkiyatlarımız vardır.
    Profesyonel ekip arkadaşlarımız eşyalarınızı taşımaya hazır hale getirirken balonlu rulo, köpük malzeme kullanarak paketleme yapıp zarar görmesini engellemektedirler.
    Kaliteli hizmetler bütünü ile İstanbul gaziantep nakliyat arası taşımacılık hizmetimizde mevcuttur.

  24. Elektrikli Süpürge Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

    Elektrikli süpürge modelleri evin temizlik açısından en önemli gereçlerinden birisi hatta en önemlisidir diyebiliriz.
    Pratik kullanışlı ve güçlü bir makine hayatınızı kurtarabilir.
    Bu içeriğimizde 2020’nin en iyi elektrikli süpürge modellerini inceleyeceğiz fakat öncelikle elektrikli süpürge
    alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğinden bahsetmek istiyoruz.

    Watt Gücü
    Elektrikli süpürge modelleri Watt gücü bir makinenin iyi performansının göstergesi değildir.

    Güç daha çok kullanılan elektriğin miktarı ile ilgilidir.
    Güç kavramı ve performans her zaman karıştırılmaktadır.
    Oysa Watt ve airwatt elektrikli süpürgenin toz çekim gücünü değil
    motor gücünü göstermektedir. Bu sebeple elektrikli süpürge alırken çekim gücüne dikkat etmak gerekmektedir.

  25. altın gram fiyatı Gram altın, daha çok yatırım
    yapmak amacıyla alınan altın türüdür. Gram altın fiyatı, daha çok alışveriş yapmak isteyenler veya kısa süreli
    olarak yatırım yapıp altının gramı kaç tl kazanç sağlamak isteyenlerin sorguladıkları bir kavramdır.
    Günün her dakikasında değişen fiyatların olması, altın piyasasında kazanmak
    isteyenler için önemli bir kapıdır.

  26. aliexpress alışveriş yapmak, merkezi Çin’de bulunan ve The Alibaba Group’un sahibi olduğu
    popüler bir perakende web sitesidir. Aynı zamanda
    Çin’deki küçük işletmelerin uluslararası müşterilere doğrudan ürün satmalarına odaklanan bir e-Ticaret platformudur.
    Site yalnızca uluslararası satış için kurulmuş olup
    Çin Halk Cumhuriyeti vatandaşlarına ürün satışı bulunmamaktadır.

    aliexpress alışveriş, ürünleri doğrudan bireysel müşterilere sattığı için Amazon veya eBay gibi Amerikalı şirketlere benzemektedir.
    Firmanın Amazon’dan en büyük farkı tamamen 3.parti satıcıları için kurulmuş bir platform
    olmasıdır. Amazon ise kendi ürünlerini ve diğer satıcıların ürün satışına izin vermektedir.

    AliExpress Üzerinden 10 Adımda Kolay Alışveriş
    Çin merkezli online alışveriş platformu Aliexpress, neredeyse ihtiyacınız olan tüm ürünleri
    içerisinde barındırmaktadır. Son derece ucuz ve kaliteli ürünlerin satışa sunulduğu Aliexpress.com üzerinden alışveriş
    mi yapmak istiyorsunuz? Bu konuda ilk kez deneyim yaşayacak kullanıcılar için Aliexpress üzerinden kolay ve güvenilir alışveriş yapmanın 10 kesin yolunu açıklıyoruz.
    Aliexpress üzerinden alışveriş yapmanın 10 kolay yolu!

  27. Ailenize yeni bir evcil hayvan mı dahil ettiniz? Peki ya küçük dostunuzu nasıl eğitmeniz gerektiği konusunda bilgi sahibi değil misiniz?
    İşte bu yazımız tam size göre! Yavruluktan yetişkinliğe kadar giden bu uzun yolculuğu beraber atlatacağız.
    Köpeğinizin doğru bir eğitim alması, siz ve çevreniz için en önemli şey olacaktır.
    Yavru köpek eğitimi ve yetişkin köpek eğitimi hakkında merak
    edilen tüm soruları araştırdık. Köpeğinizin her daim sadık, sevgi dolu ve sevecen tavırlara sahip olması için, yavru köpek
    eğitimi alması gerektiğini unutmayınız.
    Köpeğinizin doğru bir eğitim alması için 21
    adımda yavru köpek eğitimi sizlerde!

  28. We absolutely love your blog and find the majority of your post’s to
    be exactly what I’m looking for. Do you offer guest writers to write content available for you?
    I wouldn’t mind writing a post or elaborating on a few of the
    subjects you write regarding here. Again, awesome web log!

  29. Excellent article. Keep posting such kind of info on your site.
    Im really impressed by it.
    Hello there, You’ve performed a fantastic
    job. I will certainly digg it and in my view recommend to my friends.

    I am sure they will be benefited from this web site.

  30. Hi there! Someone in my Facebook group shared this site with us so I came to take
    a look. I’m definitely loving the information. I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers!
    Excellent blog and excellent design and style.

  31. I loved as much as you’ll receive carried out
    right here. The sketch is attractive, your authored subject matter stylish.
    nonetheless, you command get got an impatience over
    that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again since exactly the same nearly
    very often inside case you shield this hike.

  32. Like a bee butterfly flying over the flowers, like a clear spring flowing through the valley, in the memory of the memory, the life in the high school era is just like a colorful page, or a movement of cheerful notes.

  33. Someone essentially help to make critically articles I would state.
    That is the first time I frequented your web
    page and to this point? I surprised with the analysis
    you made to make this actual put up incredible.
    Magnificent process!

  34. Have you ever thought about publishing an e-book or guest authoring on other websites?
    I have a blog centered on the same subjects you discuss and would
    really like to have you share some stories/information. I know
    my visitors would value your work. If you’re even remotely interested,
    feel free to send me an email.

  35. You’re so awesome! I don’t think I’ve truly read a single
    thing like this before. So wonderful to discover another person with a few unique thoughts on this topic.
    Really.. thanks for starting this up. This site is one thing that’s needed on the internet, someone
    with a bit of originality!

  36. Tomorrow will be a long journey, tonight without sleep, I do n’t know when to see you on this trip, I miss it, and send my most sincere wishes to my best friend!

  37. High EQ is mainly to make others happy; high IQ is mainly to make yourself happy; IQ is not high and EQ is not high, mainly because you are not happy or not to make others happy.

  38. Greetings! I’ve been following your web site for some time
    now and finally got the bravery to go ahead and give you a
    shout out from Porter Texas! Just wanted to
    say keep up the fantastic work!

  39. Life is playing chess with God. You take one step, God takes one step. It is impossible for you to take every step, so you must take every step of your own. The final destiny is either you will have God’s army, or God will be your army.

  40. Be a man, be sure to know the gratitude! Don’t forget the benefactors who have helped you, and don’t hurt the nobles who often guide you, otherwise your friends will become fewer and fewer and your life will be more difficult.

  41. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good.
    I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you
    aren’t already 😉 Cheers!

  42. Some things turn around for a lifetime. I didn’t know each other at first, but finally I didn’t know each other. If love is just passing by, why bother here. Some love, had to settle each other, suddenly looking back, I can no longer tell.

  43. When I want to die with the sea, but it has become the Dead Sea. I have many memories about you, but you are paranoid that you are just a passerby.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.